Warzywa naszych milusińskich – Ziemniaczki | PKUconnect

Blog dietetyka

Izabela Horka

Warzywa naszych milusińskich – Ziemniaczki

Ach te  ziemniaczki…..

Krótka ale jak ciekawa historia  ziemniaka. Kilka słów z historii – czyli jak i skąd ziemniaki zagościły na Polskim stole. Tak więc kochani, ziemniaki (a po poznańsku kartofle lub pyry) do  Polski trafiły dzięki królowi Janowi III Sobieskiemu, który przysłał je w prezencie z Wiednia królowej Marysieńce. Gdy podano je po raz pierwszy w Wilanowie, nie wzbudziły entuzjazmu.  Początkowo uchodziły za egzotyczną roślinę ozdobną uprawianą w królewskich i magnackich ogrodach. Dopiero za panowania Augusta II ziemniaki zostały rozpowszechnione na terenie całego  kraju, a na początku XIX wieku uratowały ludzkość od klęski głodu. Polski Krajowy Rejestr zawiera 129 odmian ziemniaków wśród których dominują odmiany jadalne. Badaniem nowych odmian ziemniaka zajmuje się Instytut Ziemniaka, który obecnie wchodzi  w skład Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin.

Odmiany ziemniaków

W Polsce odmiany ziemniaka dzieli się zazwyczaj ze względu na ich termin zbioru :

► wczesne  – wartość odżywcza  w 100 g : 81 mg fen / 1.8 g b / 69 kcal

   → odmiany wczesne to   : nora, augusta, gracja, mineta, krasa, irys, gloria, denar, berber, lord, irga

► średnie – wartość odżywcza w 100 g : 85 mg fen / 1.9 g b / 77 kcal

      → ibis, pirol, żagiel, satina, kuba

► późne wartość odżywcza  w 100 g : 85 mg fen/1,9 g b / 85 kcal

     → bryza, syrena, zeus, jasia, molli uran, lenino, bzura, ślęza, sonda, medea

 Za najsmaczniejsze odmiany uważa się: aster, almę, milę, bryzę, marynę, irysa i irgę.

Typy kulinarne ziemniaków

A – sałatkowe : szczególnie polecane na sałatki i konserwy

B – wszechstronnie użytkowe:  polecane do zup i jako dodatek do zup, ciast ziemniaczanych, zapiekanek,  greting,  frytek, talarków

C – mączyste, polecane na purée, pyzy, placki ziemniaczane, ziemniaki pieczone

      D – bardzo mączyste i suche, mało przydatne

 Cechy  ziemniaka

Ziemniak jadalny powinien odznaczać się owalnym kształtem bulwy i ich jednakową wielkością, gładką skórką, niewielką liczbą oczek płytko osadzonych, dobrym smakiem i  naturalnym zapachem. Niepożądanymi cechami są: ostry smak, duża skłonność do ciemnienia w stanie surowym i po ugotowaniu, szybkie gnicie ziemniaka w odpowiednich warunkach przechowywania. Wyróżnia je duża zawartość węglowodanów, zwłaszcza skrobi
i błonnika.
Ziemniaki są bogatym źródłem:

– składników mineralnych tj.  sodu, potasu, magnezu, wapnia, manganu, żelaza, miedzi,

   cynku, fosforu, fluoru, chloru, jodu, karotenu

– witaminy: K, B1, B2, B6, C,  biotyny

Ziemniaki w diecie PKU


Ziemniaki są raczej produktem lekkostrawnym, jeśli są ugotowane. Ziemniaki jako puree ziemniaczane  do diety dziecka wprowadzamy jako jedno z pierwszych  warzyw już po ukończeniu 5 miesiąca.   Drodzy rodzice, według Piramidy Zdrowego Żywienia  Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ziemniaki znalazły się na tym samym poziomie, co warzywa, ale  z pewnym zastrzeżeniem,  że można je jeść tylko raz dziennie.
Nie jest to związane z ich kalorycznością, powodem ograniczenia ziemniaków w diecie PKU jest fakt, że charakteryzują się one większą zawartością węglowodanów niż inne warzywa.

W diecie starszaka powinny być podawane w formie kluseczek, knedli, ugotowanych  tradycyjnie lub w mundurkach itp. Najmniej pożądane są ziemniaki smażone  w postaci placków, frytek oraz w postaci chipsów. A dlaczego? Już wyjaśniam: zawartość fenyloalaniny w ziemniaku zmienia się  w zależności od sposobu jego przetworzenia.
A dodatkowo pacjenci korzystający z gotowych mrożonych frytek i półksiężyców  czy talarków ziemniaczanych muszą pamiętać , że podczas procesu produkcji ziemniaki takie są obsypywane mąką zwykłą i innymi dodatkami, która w diecie Pku są  zabronione! Czytajcie etykiety i skład produktów nawet tych, które z założenia wydaja się bezpieczne w diecie Pku . Poniżej zobaczcie jak różnią się między sobą ziemniaki (wartości podane w 100 g produktu) w zależności od sposobu ich przetworzenia, o których  w swoim autorskim  poradniku pisała już w 2001 roku dr Renata Mozrzymas. Uważam , że schemat jest idealny i w sposób jasny można od najmłodszych lat uczyć swoje pociechy dokonywania  lepszych, zdrowszych  wyborów co do dań z ziemniaków. 

ZIEMNIAK ZIEMNIAKOWI NIERÓWNY 

 

Ziemniak surowy

B – 2.1 g, Phe 68 mg

 

 

 

Ziemniak gotowany w
mundurku

B – 2.1 g, Phe 68 mg

 

Ziemniak gotowany bez
skórki

B – 1.8 g, Phe 58 mg

 

Ziemniak pieczony bez
skórki

B – 2.2 g, Phe 71 mg

 

Ziemniak smażony w oleju

B – 2.9 g, Phe 94 mg

 

 

 

Ziemniak smażony w oleju

B – 2,9 g, Phe 94 mg

 

 

 

Frytki gotowe
smażone 

B – 3.2 g, Phe 104 mg

 

Ziemniak pieczony w
skórce

B – 3.9g, Phe 126 mg

 

Ziemniaczane puree w
proszku

 B – 10.2 g , Phe 330 mg

 

Ziemniaczane chipsy  solone

B – 5.6, Phe 180 mg

 

Frytki mrożone cienko
krojone  

B – 4.5  g, Phe 145 mg

 

Ziemniaczane chipsy  bekonowe

B – 5.9, Phe 190 mg

 

Ziemniaczane chipsy  paprykowe

B – 6.0, Phe 194 mg

 A nieco starsi pacjenci z fenyloketonurią pytają często  na wizycie kontrolnej w  poradni czy ziemniaki powinny być wyeliminowane z diety Pku  jeśli chcę zadbać o linię lub zrzucić kilka kg ?Jeżeli są w postaci frytek, chipsów czy puree i serwowane w niekorzystnych połączeniach – zdecydowanie  mówię TAK. Jeżeli natomiast zostaną ugotowane w mundurkach i podane, np. ze świeżymi warzywami skropionymi domowym sosem winegret (przepis – patrz w artykule o tłuszczach)  – spokojnie mogą się pojawić  w jadłospisie, ale pod stałym bilansem wartości odżywczych. Kochani, warto również pamiętać, że ziemniaki  to cenne źródło składników mineralnych i witamin, które wpływają  na gospodarkę wodno – elektrolitową i sprzyjają  pozbywaniu się zmagazynowanej w organizmie wody. Pamiętajcie również, żeby  zapobiec stratom potasu, obranych ziemniaków nie moczymy,  nie zostawiamy w wodzie, lecz od razu gotujemy! Tak więc kochani nie rezygnujmy z ziemniaków , spożywajmy je pod kontrolą nie zapominając o tym, że nie tylko ziemniaki stanowią nasze dania, ale również makarony, kasze i ryże Pku. Ziemniak to kontrolowany dodatek.

Zapraszam już wktótce w zakładkę przepisy  będzie kilka fajnych propozycji na autorskie dania z ziemniaków

Ustawienia prywatności

Tutaj możesz w dowolnej chwili deklarować i modyfikować ustawienia plików cookie.

Bezwzględnie konieczne pliki cookie

Są niezbędne w celu zapewnienia funkcjonowania witryny internetowej i nie można ich wyłączyć. Zazwyczaj są stosowane w odpowiedzi na podjęte przez użytkownika działania związane z żądaniem usług (ustawienie preferencji w zakresie prywatności użytkownika, logowanie, wypełnianie formularzy itp.). Można ustawić przeglądarkę, aby blokowała takie pliki cookie lub wyświetlała odpowiednie powiadomienia, jednak niektóre części witryny nie będą wówczas działały.

Analityczne pliki cookie

Umożliwiają nam liczenie odwiedzin i źródeł ruchu oraz pomiar i poprawę wydajności naszej witryny. Pokazują nam, które strony są najmniej i najbardziej popularne i w jaki sposób odwiedzający poruszają się po witrynie. Jeśli użytkownik nie zgodzi się na ich zastosowanie, nie będziemy wiedzieli, kiedy odwiedził naszą witrynę i nie będziemy w stanie monitorować jej wydajności.

Personalizujące pliki cookie

Służą do zwiększenia funkcjonalności witryny internetowej i personalizacji jej treści. Mogą być stosowane przez nas lub przez osoby trzecie, których usługi zostały dodane do naszych stron. Jeśli użytkownik nie zezwoli na ich zastosowanie, niektóre lub wszystkie z tych usług mogą nie działać poprawnie.

Pliki cookie do targetowania

Mogą zostać użyte przez naszych partnerów reklamowych poprzez naszą witrynę w celu stworzenia profilu zainteresowań użytkownika i wyświetlania mu odpowiednich reklam na innych witrynach. Nie przechowują bezpośrednio danych osobowych, lecz pozwalają na jednoznaczną identyfikację przeglądarki i urządzenia internetowego użytkownika. W razie braku zgody na ich zastosowanie reklamy prezentowane użytkownikowi będą w mniejszym stopniu dostosowane do jego zainteresowań.

----